25 -6 (92) 2026 - Mamadiyarova D.U., Azimova S.B. - EDN1 GENIDAGI LYS197ASN (RS5370) POLIMORFIZMINING DIABETIK ANGIOPATIYANING RIVOJLANISHIDAGI AHAMIYATI

EDN1 GENIDAGI LYS197ASN (RS5370) POLIMORFIZMINING DIABETIK ANGIOPATIYANING RIVOJLANISHIDAGI AHAMIYATI

Mamadiyarova D.U. - Samarqand davlat tibbiyot universiteti

Azimova S.B. - Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti

Sayfutdinova Z.A. - Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti

Resume

Antioksidant himoya tizimi — bu fiziologik faol moddalarning kompleks va ko‘p komponentli tarmog‘i bo‘lib, bu tizimning buzilishi nafaqat hujayralarning o‘ziga, balki butun organizmning salomatligiga jiddiy xavf tug‘diradi. Oksidlovchi stressning kuchayishi DNKga zarar yetkazishi, oqsillarning o‘z shaklini yo‘qotishi va lipidlarning peroksidlanishiga olib keladi. Bu o‘z navbatida hujayralarning o‘limiga, yallig‘lanish jarayonlarining avj olishiga va qarish jarayonlarining tezlashishiga olib keladi. Shu sababli, antioksidant himoya tizimining samarali ishlashi har bir inson uchun muhimdir. Ushbu tizimning mustahkamligi turli xil kasalliklarning oldini olishda va ularning rivojlanishini sekinlashtirishda katta ahamiyat kasb etadi. Antioksidantlarning ikki asosiy guruhi mavjud: fermentativ va fermentativ bo‘lmagan. Fermentativ antioksidantlar o‘z ichiga superoksid dismutaza (SOD), katalaza (KAT) va glutation peroksidaza (GP) kabi fermentlarni oladi. Ular reaktiv kislorod turlarini bezarar moddalarga aylantirishda muhim rol' o‘ynaydi. Fermentativ bo‘lmagan antioksidantlar esa vitaminlar (S, Ye), minerallar (selen, rux), flavonoidlar va karotinoidlar kabi kichik molekulalarni o‘z ichiga oladi. Ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri erkin radikallar bilan bog‘lanib, ularning zararli ta'sirini kamaytiradi. Bu ikki guruhning birgalikda va muvofiqlashgan holda ishlashi oksidlovchi stressga qarshi kurashda eng samarali natija beradi. Antioksidant himoya tizimi organizmning doimiy salomatligi va yosharishini ta'minlovchi murakkab va hayotiy muhim mexanizmdir.

Kalit soʻzlar: qandli diabet 2-tip, oksidlovchi stress, antioksidativ tizim, EDN1, LYS197ASN (RS5370) polimorfizmi, angiopatiya.

First page

161

Last page

164

For citation:Mamadiyarova D.U., Azimova S.B., Sayfutdinova Z.A. - EDN1 GENIDAGI LYS197ASN (RS5370) POLIMORFIZMINING DIABETIK ANGIOPATIYANING RIVOJLANISHIDAGI AHAMIYATI//New Day in Medicine 6(92)2026 161-164 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/6-92-2026

List of References

1. Власов НА. Историко-психологический анализ социальных представлений о гипнозе в Древнем мире. ЧФ: Человеческий фактор. Социальный психолог. 2022:24.
2. Плаксин НС, Куприянова ВМ, Богданова ТМ. Сахарный диабет: история открытия, осложнения, распространенность. Международный студенческий научный вестник. 2018;(5):71.
3. Клюева КЕ, Погорелая ЕМ. Сахарный диабет: история и современность. Бюллетень медицинских интернет-конференций. 2016;6(1):83.
4. Tekiner H. Aretaeus of Cappadocia and his treatises on diseases. Turk Neurosurg. 2015;25(3):441–446.
5. Baranowska-Jurkun A, Bandurska-Stankiewicz E, Kowalska I, Matuszewski W, Hady HR. Diabetes—the history of research and treatment. Pol Ann Med. 2020;27(1):82–89. doi:10.29089/2020.20.00114.
6. Eknoyan G. A historical overview of diabetic nephropathy. In: Diabetic Nephropathy: Pathophysiology and Clinical Aspects. Cham: Springer; 2019. p. 3–19. doi:10.1007/978-3-030-18869-8_1.
7. Connor H, Boulton AJM. Diabète maigre and diabète gras. J Med Biogr. 2022;30(4):275–276. doi:10.1177/09677720211019826.

   file

   download