• Home
  • NEW DAY MEDICINE
  • 6 (92) 2026
  • 60 -6 (59) 2026 - Ҳожиев Ш.Ш. - ИС ГАЗИ БИЛАН ИНТОКСИКАЦИЯ НАТИЖАСИДА УРУҒДОНЛАРИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ВА РЕПРОДУКТИВ БУЗИЛИШЛАРГА ҚУШҚЎНМАСНИНГ КОРРЕКЦИЯЛОВЧИ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ

60 -6 (59) 2026 - Ҳожиев Ш.Ш. - ИС ГАЗИ БИЛАН ИНТОКСИКАЦИЯ НАТИЖАСИДА УРУҒДОНЛАРИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ВА РЕПРОДУКТИВ БУЗИЛИШЛАРГА ҚУШҚЎНМАСНИНГ КОРРЕКЦИЯЛОВЧИ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ

ИС ГАЗИ БИЛАН ИНТОКСИКАЦИЯ НАТИЖАСИДА УРУҒДОНЛАРИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ВА РЕПРОДУКТИВ БУЗИЛИШЛАРГА ҚУШҚЎНМАСНИНГ КОРРЕКЦИЯЛОВЧИ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ

Ҳожиев Ш.Ш. - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти

Резюме

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (WHO) маълумотларига кўра, атмосфера ҳавосининг ифлосланиши глобал миқёсдаги энг долзарб экологик ва тиббий муаммолардан бири бўлиб, ҳар йили тахминан 6,7 миллион инсоннинг барвақт вафот этишига сабаб бўлади. Бу кўрсаткич ҳаво ифлосланишининг аҳоли саломатлигига жиддий хавф туғдиришини кўрсатади. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи зарарли омиллар орасида углерод оксиди ёки ис гази (Carbon Monoxide, CO) алоҳида аҳамиятга эга. Углерод оксиди рангсиз, ҳидсиз ва юқори токсик хусусиятга эга бўлган газ бўлиб, углерод сақловчи моддаларнинг тўлиқ ёнмаслиги натижасида ҳосил бўлади. Унинг органолептик хусусиятларга эга эмаслиги инсон учун хавф даражасини янада оширади. CO инсон ва ҳайвонлар организмига асосан нафас йўллари орқали кириб, қон таркибидаги гемоглобин билан юқори аффинликда боғланади. Унинг гемоглобинга нисбатан боғланиш қобилияти кислородникидан тахминан 250–300 марта юқори бўлиб, натижада карбоксигемоглобин ҳосил бўлади. Бу ҳолат гемоглобиннинг кислородни ташиш ва тўқималарга етказиб бериш қобилиятини кескин пасайтиради ҳамда тўқималар гипоксияси ривожланишига олиб келади. CO билан оғир даражада заҳарланиш ҳолатларида эса чуқур гипоксия ва аноксия кузатилиши мумкин.

Калит сузлар: кислород терапияси, карбоксиҳемоглобин, углерод моно­оксиди (CО)

First page

352

Last page

357

For citation:Ҳожиев Ш.Ш. - ИС ГАЗИ БИЛАН ИНТОКСИКАЦИЯ НАТИЖАСИДА УРУҒДОНЛАРИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ВА РЕПРОДУКТИВ БУЗИЛИШЛАРГА ҚУШҚЎНМАСНИНГ КОРРЕКЦИЯЛОВЧИ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ//New Day in Medicine 6(92)2026 352-357 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/6-92-2026

List of References

  1. Hojiyev Sh.T. Effects of Carbon Monoxide on the Testicles // International Journal of Medical Sciences, 2025. https://inlibrary.uz/index.php/ijms/article/view/86506
  2. Hojiyev Sh.T., Xasanova D.A. Carbon monoxide toxic effects in organism: scientific review // Ilm Fan Xabarnomasi, 2025. https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi/article/view/12472
  3. Rose J.J., Wang L., Xu Q., et al. Carbon monoxide poisoning: pathogenesis and emerging therapeutic perspectives. // American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2017. https://doi.org/10.1164/rccm.201701-0037CI
  4. Hampson N.B., Piantadosi C.A., Thom S.R. Carbon monoxide poisoning: mechanisms of toxicity and clinical management. // Undersea Hyperbaric Medicine. 2012;39(1): 321–327.
  5. Weaver L.K. Carbon monoxide poisoning. // New England Journal of Medicine. 2009;360:1217–1225. https://doi.org/10.1056/NEJMcp0808891
  6. Ernst A., Zibrak J.D. Carbon monoxide poisoning. // New England Journal of Medicine. 1998;339:1603–1608.
  7. Sokal J.A., Jankowski Z. Testicular damage induced by hypoxia and oxidative stress: experimental evidence. // Reproductive Toxicology. 2001;15(2): 123–130.
  8. Aitken R.J., Roman S.D. Antioxidant systems and oxidative stress in the testes. // Biology of Reproduction. 2008;78(4): 604–612. https://doi.org/10.1095/biolreprod.107.064477

    file

    download