79 -6 (92) 2026 - Бахронов Ш.Я., Султонова Л.Ж. - ТАЖРИБАВИЙ ОҚ ЗОТСИЗ КАЛАМУШЛАРДА СУРУНКАЛИ ИС ГАЗИ ТАЪСИРИ НАТИЖАСИДА БОШ МИЯ ЯРИМ ШАРЛАРИ ПЕШОНА ҚИСМИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ЎЗГАРИШЛАРНИ НАЗОРАТ ГУРУҲИ БИЛАН ТАҚҚОСЛАШ

ТАЖРИБАВИЙ ОҚ ЗОТСИЗ КАЛАМУШЛАРДА СУРУНКАЛИ ИС ГАЗИ ТАЪСИРИ НАТИЖАСИДА БОШ МИЯ ЯРИМ ШАРЛАРИ ПЕШОНА ҚИСМИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ЎЗГАРИШЛАРНИ НАЗОРАТ ГУРУҲИ БИЛАН ТАҚҚОСЛАШ

Бахронов Ш.Я., Султонова Л.Ж. - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти

Резюме

Тадқиқотда сурункали ис гази таъсири шароитида 3 ва 18 ойлик оқ зотсиз каламушлар бош мия ярим шарлари пешона қисмида ривожланувчи морфологик ўзгаришлар қиёсий ўрганилди. Экспериментда 40 та каламушдан фойдаланилиб, улар назорат ва экспериментал гуруҳларга ажратилди. Сурункали ис гази интоксикацияси махсус герметик камера шароитида моделлаштирилди. Тажриба якунида олинган бош мия тўқималари гематоксилин-эозин усулида бўялиб, ёруғлик микроскопияси орқали морфологик ва морфометрик таҳлил қилинди. Натижаларга кўра, 3 ойлик каламушларда асосан нейронлар полиморфизми, нейронлараро бўшлиқлар кенгайиши ва реактив глиоз кузатилди. 18 ойлик каламушларда эса нейронлар сонининг кескин камайиши, массив хроматолиз ва қаватлар қалинлигининг сезиларли қисқариши билан кечувчи чуқур дистрофик-дегенератив ўзгаришлар аниқланди.

Калит сўзлар: ис гази; сурункали интоксикация; бош мия пўстлоғи пешона қисми; нейронлар; морфология.

First page

466

Last page

470

For citation:Бахронов Ш.Я., Султонова Л.Ж. - ТАЖРИБАВИЙ ОҚ ЗОТСИЗ КАЛАМУШЛАРДА СУРУНКАЛИ ИС ГАЗИ ТАЪСИРИ НАТИЖАСИДА БОШ МИЯ ЯРИМ ШАРЛАРИ ПЕШОНА ҚИСМИДА КУЗАТИЛАДИГАН МОРФОЛОГИК ЎЗГАРИШЛАРНИ НАЗОРАТ ГУРУҲИ БИЛАН ТАҚҚОСЛАШ//New Day in Medicine 6(92)2026 466-470 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/6-92-2026

List of References

  1. Belyaeva EA, Sokolov AA, Makarov IV. Cellular mechanisms of hypoxic brain injury under carbon monoxide exposure. Bull Exp Biol Med. 2020;169(4):512-516.
  2. Coburn RF, Blakemore WS, Forster RE. Endogenous carbon monoxide production in man. J Clin Invest. 2019;42(7):1172-1178. doi:10.1172/JCI104803.
  3. Goerzen D, Fowler C, Devenyi GA, et al. An MRI-derived neuroanatomical atlas of the Fischer 344 rat brain. Sci Rep. 2020;10:6952. doi:10.1038/s41598-020-63733-3.
  4. Ismoilov JJ, Tursunov BB. Age-related morphometric changes of cerebral cortex neurons under toxic hypoxia. Cent Asian J Med. 2022;3(1):44-51.
  5. Klawonn AM, Fritz M, Zhao Q. Structural and biochemical changes in rat brain under inflammatory and hypoxic conditions. J Neuroimmunol. 2020;348:577367. doi:10.1016/j.jneuroim.2020.577367.
  6. Mirzaev AM, Khasanov ShT. Morphofunctional changes in aging neurons during chronic intoxication. Morfologiia. 2021;159(2):73-79.
  7. Qi Y, Guo Z, Meng X, et al. Effects of hyperbaric oxygen on NLRP3 inflammasome activation in the brain after carbon monoxide poisoning. Undersea Hyperb Med. 2020;47(4):607-619.
  8. Tian X, Guan T, Guo Y, et al. Selective susceptibility of oligodendrocytes to carbon monoxide poisoning. Front Psychiatry. 2020;11:815. doi:10.3389/fpsyt.2020.00815.
  9. Xu SY, Li CX, Li LY, et al. Wallerian degeneration of bilateral cerebral peduncles after acute carbon monoxide poisoning. BMC Neurol. 2020;20:96. doi:10.1186/s12883-020-01671-7.
  10. Yuldasheva MS, Kadirov EK. Age-dependent neurodegenerative processes in chronic hypoxic conditions. J Morphol Sci. 2022;39(3):145-152.

    file

    download