9 -7 (93) 2026 - Мирхаджаев И.А., Ҳамроев И.С. - СУРУНКАЛИ ИС ГАЗИ ТАЪСИРИДА ПРОСТАТА БЕЗИДА ГИПОКСИЯГА БОҒЛИҚ ЎЗГАРИШЛАРНИ ҚУШҚЎНМАС ЎСИМЛИГИ МОЙИ БИЛАН КОРРЕКЦИЯЛАШНИНГ ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ САМАРАДОРЛИГИ
СУРУНКАЛИ ИС ГАЗИ ТАЪСИРИДА ПРОСТАТА БЕЗИДА ГИПОКСИЯГА БОҒЛИҚ ЎЗГАРИШЛАРНИ ҚУШҚЎНМАС ЎСИМЛИГИ МОЙИ БИЛАН КОРРЕКЦИЯЛАШНИНГ ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ САМАРАДОРЛИГИ
Мирхаджаев И.А., Ҳамроев И.С. - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти
Резюме
Сурункали ис гази таъсири организмда узоқ давом этувчи гипоксияни юзага келтириб, гипоксияга жавоб берувчи молекуляр сигнал тизимларининг фаоллашишига сабаб бўлади. Простата безида бу жараёнлар HIF-1α экспрессиясининг кучайиши билан намоён бўлиб, тўқиманинг морфофункционал ҳолатига салбий таъсир кўрсатади. Шу муносабат билан табиий антиоксидант ва цитопротектор хусусиятларга эга биологик фаол моддалардан фойдаланиш гипоксик шикастланишларни камайтиришнинг истиқболли йўналишларидан бири ҳисобланади. Ушбу тадқиқотнинг мақсади сурункали ис гази таъсирида простата безида HIF-1α экспрессиясида юзага келадиган ўзгаришларни қушқўнмас (Asparagus officinalis) ўсимлиги мойи ёрдамида коррекциялашнинг иммуногистокимёвий самарадорлигини баҳолашдан иборат. Тадқиқотда 3 ва 9 ойлик оқ зотсиз эркак лаборатория каламушлари простата безида HIF-1α экспрессияси иммуногистокимёвий усулда аниқланди. Иммунореактивлик DAB хромогени ёрдамида визуализация қилиниб, QuPath рақамли патоморфология дастури орқали мусбат иммунобўялиш майдони, HIF-1α мусбат ҳужайралар улуши, иммунореактив ҳужайралар зичлиги ва иммунобўялиш интенсивлиги баҳоланди. Тадқиқот натижалари қушқўнмас мойи билан коррекциядан сўнг простата безида ацинар архитектониканинг нисбатан тикланганлигини, HIF-1α экспрессиясининг сурункали ис гази таъсири гуруҳига нисбатан пасайганлигини ва иммунореактивликнинг физиологик ҳолатга яқинлашганлигини кўрсатди. Рақамли морфометрик таҳлил HIF-1α мусбат майдон ва иммунореактив ҳужайралар улушининг қисқарганлигини тасдиқлади. Олинган натижалар қушқўнмас ўсимлиги мойи гипоксияга жавоб берувчи молекуляр жараёнларнинг ортиқча фаоллашувини чеклаш орқали простата безида цитопротектор таъсир кўрсатишини кўрсатади.
Калит сўзлар: сурункали ис гази, простата бези, HIF-1α, қушқўнмас мойи, Asparagus officinalis, иммуногистокимё, QuPath, гипоксия, цитопротекция.
First page
63
Last page
69
For citation:Мирхаджаев И.А., Ҳамроев И.С. - СУРУНКАЛИ ИС ГАЗИ ТАЪСИРИДА ПРОСТАТА БЕЗИДА ГИПОКСИЯГА БОҒЛИҚ ЎЗГАРИШЛАРНИ ҚУШҚЎНМАС ЎСИМЛИГИ МОЙИ БИЛАН КОРРЕКЦИЯЛАШНИНГ ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ САМАРАДОРЛИГИ//New Day in Medicine 7(93)2026 63-69 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/7-93-2026
List of References
- Hall JE. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. 15th ed. Philadelphia: Elsevier; 2024.
- Kumar V, Abbas AK, Aster JC. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. 11th ed. Philadelphia: Elsevier; 2023.
- Semenza GL. Hypoxia-inducible factors in physiology and medicine. Cell. 2012;148(3):399-408. doi:10.1016/j.cell.2012.01.021.
- Schödel J, Ratcliffe PJ. Mechanisms of hypoxia signalling and therapeutic opportunities. Nat Rev Nephrol. 2023;19(5):287-302. doi:10.1038/s41581-023-00695-5.
- Lee P, Chandel NS, Simon MC. Cellular adaptation to hypoxia through HIF signalling. Nat Rev Mol Cell Biol. 2020;21(5):268-283. doi:10.1038/s41580-020-0227-y.
- Bankhead P, Loughrey MB, Fernández JA, Dombrowski Y, McArt DG, Dunne PD, et al. QuPath: Open source software for digital pathology image analysis. Sci Rep. 2017;7:16878. doi:10.1038/s41598-017-17204-5.
- Bankhead P. Digital Pathology with QuPath. Birmingham: QuPath Publications; 2022.
- Baxi V, Edwards R, Montalto M, Saha S. Artificial intelligence and digital pathology in modern diagnostic practice. Mod Pathol. 2022;35:23-32. doi:10.1038/s41379-021-00919-z.
- Gul A, Sharma P, Kumar R, et al. Phytochemical profile and biological activities of Asparagus officinalis: An updated review. Plants (Basel). 2023;12:2147. doi:10.3390/plants12112147.
- Sharma P, Verma S, Singh R, et al. Therapeutic potential of Asparagus officinalis against oxidative stress and inflammation. J Ethnopharmacol. 2023;315:116647. doi:10.1016/j.jep.2023.116647.
file
download