42 -7 (93) 2026 - С.Н. Рахматова, Ж.Б. Бобоназаров - ИШЕМИК ИНСУЛЬТ ХАВФИНИ ПЕРСОНАЛЛАШТИРИЛГАН БАҲОЛАШДА КЛИНИК, ЛАБОРАТОР ВА ХУЛҚ-АТВОР ОМИЛЛАРИНИНГ ИНТЕГРАЛ АҲАМИЯТИ
ИШЕМИК ИНСУЛЬТ ХАВФИНИ ПЕРСОНАЛЛАШТИРИЛГАН БАҲОЛАШДА КЛИНИК, ЛАБОРАТОР ВА ХУЛҚ-АТВОР ОМИЛЛАРИНИНГ ИНТЕГРАЛ АҲАМИЯТИ
С.Н. Рахматова, Ж.Б. Бобоназаров - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти
Резюме
Ишемик инсульт хавфи юқори бўлган 181 нафар бемор ва 30 нафар соғлом шахсда клиник, лаборатор ва хулқ-атвор омилларининг прогностик аҳамияти баҳоланди. Артериал гипертензия, қандли диабет, дислипидемия, гипергомоцистеинемия, ICAM-1 ва D-dimer даражасининг ошиши, шунингдек чекиш, гиподинамия ва семизлик ишемик инсультнинг мустақил предикторлари эканлиги аниқланди. Ушбу омилларни бирлаштирган интеграл модель ишемик инсульт хавфини юқори аниқлик билан прогноз қилиш имконини берди ҳамда персоналлаштирилган профилактика ва эрта хавф стратификацияси учун самарали ёндашув эканлиги асосланди. Мақсад: клиник, лаборатор биомаркерлар ва модификацияланувчи хулқ-атвор омилларининг ишемик инсульт ривожланишидаги аҳамиятини баҳолаш ҳамда улар асосида персоналлаштирилган хавфни прогноз қилиш моделини ишлаб чиқиш Материал ва усуллар: Тадқиқотга ишемик инсульт хавфи юқори бўлган 181 нафар бемор ва 30 нафар амалий соғлом шахс киритилди. Барча иштирокчиларда клиник текширув, антропометрик баҳолаш, лаборатор таҳлиллар (липид спектри, гомоцистеин, ICAM-1, D-dimer), ЭКГ, ЭхоКГ, брахиоцефал артериялар ультратовуш допплерографияси ҳамда хулқ-атвор хавф омиллари баҳоланди. Олинган маълумотлар логистик регрессия ва ROC-таҳлил усуллари ёрдамида қайта ишланди. Натижалар: Артериал гипертензия, қандли диабет, дислипидемия, гипергомоцистеинемия, ICAM-1 ва D-dimer даражасининг ошиши, шунингдек чекиш, гиподинамия ва семизлик ишемик инсультнинг мустақил предикторлари эканлиги аниқланди. Ушбу омилларни бирлаштирган интеграл хавф модели ишемик инсульт хавфини юқори аниқлик билан прогноз қилиш имконини берди. Клиник, лаборатор ва хулқ-атвор омилларини комплекс баҳолаш ишемик инсульт хавфини эрта аниқлаш, индивидуал профилактик чораларни режалаштириш ва бирламчи профилактика самарадорлигини ошириш имконини беради.
Калит сўзлар: ишемик инсульт, хавф омиллари, персоналлаштирилган профилактика, гомоцистеин, ICAM-1, D-dimer, эндотелиал дисфункция, ROC-таҳлил.
First page
288
Last page
292
For citation:С.Н. Рахматова, Ж.Б. Бобоназаров - ИШЕМИК ИНСУЛЬТ ХАВФИНИ ПЕРСОНАЛЛАШТИРИЛГАН БАҲОЛАШДА КЛИНИК, ЛАБОРАТОР ВА ХУЛҚ-АТВОР ОМИЛЛАРИНИНГ ИНТЕГРАЛ АҲАМИЯТИ//New Day in Medicine 7(93)2026 288-292 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/7-93-2026
List of References
- Feigin VL, Stark BA, Johnson CO, et al. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2021. Lancet Neurol. 2024;23(10):973-1008. doi:10.1016/S1474-4422(24)00333-8.
- Abd-Allah F, Kaptoge S, Resnikoff S, et al. Global burden of diseases attributable to risk factors, 1990–2021. Lancet. 2024;403(10440):2167-2203. doi:10.1016/S0140-6736(24)00933-4.
- Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S, et al. 2021 Guideline for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack: A guideline from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2021;52(7):e364-e467. doi:10.1161/STR.0000000000000375.
- Hachinski V, Einhäupl K, Ganten D, et al. Preventing dementia by preventing stroke. Alzheimers Dement. 2022;18(8):1571-1580. doi:10.1002/alz.12482.
- O'Donnell MJ, Chin SL, Rangarajan S, et al. Global and regional effects of potentially modifiable risk factors associated with acute stroke in 32 countries (INTERSTROKE): A case-control study. Lancet. 2016;388(10046):761-775. doi:10.1016/S0140-6736(16)30506-2.
- Campbell BCV, De Silva DA, Macleod MR, et al. Ischaemic stroke. Nat Rev Dis Primers. 2019;5(1):70. doi:10.1038/s41572-019-0118-8.
- Virani SS, Alonso A, Aparicio HJ, et al. Heart disease and stroke statistics—2023 update: A report from the American Heart Association. Circulation. 2023;147:e93-e621. doi:10.1161/CIR.0000000000001123.
- Roth GA, Mensah GA, Johnson CO, et al. Global burden of cardiovascular diseases and risk factors, 1990–2019: Update from the GBD 2019 Study. J Am Coll Cardiol. 2020;76(25):2982-3021. doi:10.1016/j.jacc.2020.11.010.
- Johnson CO, Nguyen M, Roth GA, et al. Global, regional, and national burden of stroke, 1990–2016: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. Lancet Neurol. 2019;18(5):439-458. doi:10.1016/S1474-4422(19)30034-1.
- Rakhmatova SN, Jumaev BI. Clinical and biochemical features of ischemic stroke in young adults. Journal of Neurology and Neurosurgical Research. 2025;(6):110-112
file
download