54 -7 (93) 2026 - Baxadirova M.A., Artikov N.K., Abdujamilova R.M., Nazarova J.A. - OROLBO‘YI HUDUDIDA YASHOVCHI BIRLAMCHI GIPOTIREOZ BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA GORMONAL VA IMMUNOLOGIK HOLATNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

OROLBO‘YI HUDUDIDA YASHOVCHI BIRLAMCHI GIPOTIREOZ BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA GORMONAL VA IMMUNOLOGIK HOLATNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Baxadirova M.A., Artikov N.K., Abdujamilova R.M., Nazarova J.A. - O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi huzuridagi Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini oshirish markazi

Rezyume

Tadqiqot maqsadi - birlamchi gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda gormonal va immunologik holatning o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish, tireoid profil va autoimmun markerlardagi o‘zgarishlar xarakterini aniqlash, shuningdek, ularning nevrologik asoratlar rivojlanishi bilan o‘zaro bog‘liqligini baholashdan iborat. Materiallar va metodlar. Birlamchi gipotireoz mavjudligi, nevrologik asoratlar va yashash hududiga qarab to‘rt guruhga ajratilgan 143 nafar bemor ishtirokida qiyosiy analitik tadqiqot o‘tkazildi. Barcha tekshiriluvchilarda kompleks klinik-nevrologik tekshiruv, tireoid profilni baholash - tireotrop gormon (TTG), erkin T4, erkin T3, tireoid peroksidazaga qarshi antitanachalar (AT-TPO) va tireoglobulinga qarshi antitanachalar (AT-TG) miqdorini aniqlash, neyropsixologik testlash hamda elektroneyromiografiya o‘tkazildi. O‘zaro bog‘liqliklarni baholash uchun korrelyatsion tahlil va ko‘p omilli statistika usullari qo‘llanildi. Natijalar. Birlamchi gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda gormonal va immunologik holatning yaqqol buzilishlari aniqlandi. Eng sezilarli o‘zgarishlar Orolbo‘yi hududida yashovchi va nevrologik asoratlari mavjud bemorlarda qayd etildi. Ushbu guruh uchun tireotrop gormonning eng yuqori darajasi - 12,8 ± 3,9 mME/l, erkin tiroksinning eng past konsentratsiyasi - 7,9 ± 1,5 pmol/l, shuningdek, AT-TPO - 386,5 [240,8–613,6] ME/ml va AT-TG - 214,8 [132,6–352,9] ME/ml titrlarining eng yuqori ko‘rsatkichlari xos bo‘ldi. Olingan ma’lumotlar tireoid yetishmovchilik va autoimmun jarayonning yaqqolligi kognitiv buzilishlar hamda periferik asab tizimi zararlanishi rivojlanish xavfining ortishi bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi. Xulosa. TTG darajasining oshishi, erkin T4 konsentratsiyasining pasayishi, shuningdek, tireoid autoantitanachalar titrlarining ko‘payishi birlamchi gipotireozning asoratlangan kechishini ko‘rsatuvchi muhim laborator markerlar hisoblanadi va nevrologik asoratlar rivojlanishining potensial prediktorlari sifatida qaralishi mumkin. Gormonal va immunologik holatni kompleks baholash birlamchi gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda, ayniqsa ekologik jihatdan noqulay hududlarda, nevrologik buzilishlarni erta tashxislash, prognozlash va profilaktika qilish algoritmiga kiritilishi maqsadga muvofiqdir.

Kalit so‘zlar: birlamchi gipotireoz; tireotrop gormon; erkin tiroksin; erkin triyodtironin; tireoid peroksidazaga qarshi antitanachalar; tireoglobulinga qarshi antitanachalar; autoimmun tireoidit; gormonal holat; immunologik holat; nevrologik asoratlar; Orolbo‘yi hududi.

First page

374

Last page

380

For citation:Baxadirova M.A., Artikov N.K., Abdujamilova R.M., Nazarova J.A. - OROLBO‘YI HUDUDIDA YASHOVCHI BIRLAMCHI GIPOTIREOZ BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA GORMONAL VA IMMUNOLOGIK HOLATNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI//New Day in Medicine 7(93)2026 374-380 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/7-93-2026

List of References

1. Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, Burman KD, Cappola AR, Celi FS, et al. Evidence-based use of levothyroxine/liothyronine combinations in treating hypothyroidism: a consensus document. Thyroid. 2021;31(2):156-182. doi: 10.1089/thy.2020.0720.
2. Taylor PN, Albrecht D, Scholz A, Gutierrez-Buey G, Lazarus JH, Dayan CM, et al. Hypothyroidism. Lancet. 2024;403:1500-1515. doi: 10.1016/S0140-6736(24)00411-4.
3. Amano I, Ninomiya A, Koibuchi N. Neurological consequences of adult-onset hypothyroidism. Endocr J. 2025. doi: 10.1507/endocrj.EJ24-0565.
4. Bhatnagar S, Zhang Y, Wang X, et al. Causal relationship between hypothyroidism and peripheral neuropathy: a Mendelian randomization study. Front Endocrinol (Lausanne). 2024;15:1445351. doi: 10.3389/fendo.2024.1445351.
5. Ruggeri RM, Campennì A, Giuffrida G, et al. Vitamin D and autoimmune thyroid disease: new evidence and clinical implications. Front Endocrinol (Lausanne). 2024;15:1385470. doi: 10.3389/fendo.2024.1385470.
6. Frontini L, et al. The impact of environmental factors and contaminants on thyroid function and disease: a narrative review. Front Endocrinol (Lausanne). 2024;15:1455594. doi: 10.3389/fendo.2024.1455594.

   file

   download