85 -7 (93) 2026 - Анварова Ш.А., Шукуров Ф.И. - ЭНДОКРИН ГЕНЕЗЛИ БЕПУШТЛИКНИНГ ТУРЛИ ФЕНОТИПЛАРИДА hsa-miR-155-5p ЭКСПРЕССИЯСИНИНГ ДИАГНОСТИК ВА ПРОГНОСТИК АҲАМИЯТИ
ЭНДОКРИН ГЕНЕЗЛИ БЕПУШТЛИКНИНГ ТУРЛИ ФЕНОТИПЛАРИДА hsa-miR-155-5p ЭКСПРЕССИЯСИНИНГ ДИАГНОСТИК ВА ПРОГНОСТИК АҲАМИЯТИ
Анварова Ш.А., Шукуров Ф.И. - Тошкент Давлат Тиббиёт Университети
Резюме
Эндокрин генезли бепуштлик аёллар репродуктив функцияси бузилишларининг муҳим шаклларидан бири бўлиб, унинг гипофизар-гиперпролактинемик, тиреоид ва овариал-гиперандроген фенотиплари турли патогенетик механизмлар билан кечади. Сўнгги йилларда микроРНКлар, хусусан hsa-miR-155-5p, фолликулогенез, стероидогенез, яллиғланиш-иммун жавоб ва овулятор жараёнларни молекуляр даражада тартибга солувчи истиқболли биомаркер сифатида қизиқиш уйғотмоқда. Мақсад. Эндокрин генезли бепуштликнинг турли фенотипларида hsa-miR-155-5p экспрессиясининг диагностик ва прогностик аҳамиятини баҳолаш ҳамда унинг клиник, гормонал, эхографик ва эходопплерометрик кўрсаткичлар билан ўзаро боғлиқлигини аниқлаш. Материал ва усуллар. Бир марказли проспектив қиёсий тадқиқотга 120 нафар репродуктив ёшдаги аёл киритилди. Асосий когортани эндокрин генезли бепуштлик аниқланган 90 нафар бемор ташкил этди: I гуруҳ — гипофизар генезли гиперпролактинемия билан боғлиқ бепуштлик, n=30; II гуруҳ — субклиник гипотиреоз фонидаги бепуштлик, n=30; III гуруҳ — тухумдон генезли гиперандрогенемия ва овулятор дисфункция билан боғлиқ бепуштлик, n=30. Назорат гуруҳига репродуктив функцияси сақланган 30 нафар соғлом аёл киритилди. I гуруҳ беморларига каберголин, II гуруҳга левотироксин натрий асосидаги терапия, III гуруҳга эса летрозол билан овуляция индукцияси қўлланилди. Беморлар 9 ой давомида кузатилди, даволаш самарадорлиги 3, 6 ва 9 ойларда гормонал, эхографик, эходопплерометрик ва молекуляр-биологик кўрсаткичлар, овулятор функциянинг тикланиши ҳамда клиник ҳомиладорлик юзага келиши асосида баҳоланди. hsa-miR-155-5p нисбий экспрессиясининг диагностик қиймати ROC-таҳлил, прогностик аҳамияти эса кўп омилли логистик регрессия модели ёрдамида аниқланди. Натижалар. Дифференциал даволаш натижасида I гуруҳда пролактин даражаси 61,2±2,1 нг/мл дан 28,4±0,92 нг/мл гача, II гуруҳда ТТГ 6,8±0,22 мкХБ/мл дан 2,4±0,07 мкХБ/мл гача пасайди. III гуруҳда умумий тестостерон 2,9±0,093 нмоль/л дан 2,2±0,071 нмоль/л гача ва АМГ 5,6±0,19 нг/мл дан 4,1±0,13 нг/мл гача камайди (барча ҳолатларда p<0,001). hsa-miR-155-5p нисбий экспрессияси I, II ва III гуруҳларда мос равишда 2,38±0,12 дан 1,54±0,08 гача, 1,86±0,09 дан 1,28±0,06 гача ва 2,64±0,14 дан 1,62±0,09 fold change гача пасайди. 9 ойлик кузатув якунида овулятор функциянинг тикланиши I гуруҳда 73,3%, II гуруҳда 66,7% ва III гуруҳда 76,7% ни, клиник ҳомиладорлик юзага келиши эса мос равишда 50,0%, 46,7% ва 53,3% ни ташкил этди. hsa-miR-155-5p экспрессияси, клиник-гормонал ва эходопплерометрик кўрсаткичларни қамраб олган кўп омилли модель 6 ойлик репродуктив натижани прогнозлашда юқори дискриминацион қобилият кўрсатди: AUC=0,912, сезгирлик — 88,0%, спецификлик — 84,5%. Хулоса. hsa-miR-155-5p экспрессияси эндокрин генезли бепуштликнинг ўрганилган фенотипларида диагностик ва прогностик аҳамиятга эга истиқболли молекуляр биомаркер ҳисобланади. Эндокрин дисфункциянинг етакчи вариантига мувофиқ қўлланилган дифференциал даволаш гормонал ва эходопплерометрик кўрсаткичларнинг яхшиланиши, hsa-miR-155-5p нисбий экспрессиясининг пасайиши, овулятор функциянинг тикланиши ва клиник ҳомиладорлик кўрсаткичларининг ошиши билан кечди. hsa-miR-155-5p ни клиник, гормонал ва инструментал кўрсаткичлар билан биргаликда баҳолаш эндокрин бепуштликнинг диагностик имкониятларини кенгайтириши ва репродуктив натижаларни индивидуал прогнозлашда қўшимча маълумот бериши мумкин.
Калит сўзлар: эндокрин бепуштлик, hsa-miR-155-5p, микроРНК, гиперпролактинемия, субклиник гипотиреоз, овариал гиперандрогенемия, овулятор дисфункция, ROC-таҳлил, репродуктив прогноз.
First page
591
Last page
604
For citation:Анварова Ш.А., Шукуров Ф.И. - ЭНДОКРИН ГЕНЕЗЛИ БЕПУШТЛИКНИНГ ТУРЛИ ФЕНОТИПЛАРИДА hsa-miR-155-5p ЭКСПРЕССИЯСИНИНГ ДИАГНОСТИК ВА ПРОГНОСТИК АҲАМИЯТИ//New Day in Medicine 7(93)2026 591-604 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/7-93-2026
List of References
- World Health Organization. Guideline for the prevention, diagnosis and treatment of infertility. Geneva: World Health Organization; 2025. 262 p. ISBN: 978-92-4-011577-4.
- Carson SA, Kallen AN. Diagnosis and management of infertility: a review. JAMA. 2021;326(1):65-76. doi: 10.1001/jama.2021.4788.
- Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertil Steril. 2021;116(5):1255-1265. doi: 10.1016/j.fertnstert.2021.09.003.
- Concepción-Zavaleta MJ, Coronado-Arroyo JC, Quiroz-Aldave JE, et al. Endocrine factors associated with infertility in women: an updated review. Expert Rev Endocrinol Metab. 2023;18(5):399-417. doi: 10.1080/17446651.2023.2247444.
- Brown EDL, Obeng-Gyasi B, Hall JE, Shekhar S. The thyroid hormone axis and female reproduction. Int J Mol Sci. 2023;24(12):9815. doi: 10.3390/ijms24129815.
- Concepción-Zavaleta MJ, Coronado-Arroyo JC, Quiroz-Aldave JE, Concepción-Urteaga LA, Paz-Ibarra J. Thyroid dysfunction and female infertility: a comprehensive review. Diabetes Metab Syndr. 2023;17(11):102876. doi: 10.1016/j.dsx.2023.102876.
- Poppe K. Management of endocrine disease: Thyroid and female infertility: more questions than answers?! Eur J Endocrinol. 2021;184(4):R123-R135. doi: 10.1530/EJE-20-1284.
- Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Subclinical hypothyroidism in the infertile female population: a guideline. Fertil Steril. 2024;121(5):765-782. doi: 10.1016/j.fertnstert.2024.02.014.
- Iancu ME, Albu AI, Albu DN. Prolactin relationship with fertility and in vitro fertilization outcomes: a review of the literature. Pharmaceuticals (Basel). 2023;16(1):122. doi: 10.3390/ph16010122.
- Petersenn S, Fleseriu M, Casanueva FF, et al. Diagnosis and management of prolactin-secreting pituitary adenomas: a Pituitary Society international Consensus Statement. Nat Rev Endocrinol. 2023;19(12):722-740. doi: 10.1038/s41574-023-00886-5.
file
download