33 -8 (94) 2026 - Mohmand Asil - SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGIDA TEMIR TANQISLIGI: TARQALISHI, KLINIK AHAMIYATI VA VENOZ TEMIR TERAPIYASINING SAMARADORLIGI
SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGIDA TEMIR TANQISLIGI: TARQALISHI, KLINIK AHAMIYATI VA VENOZ TEMIR TERAPIYASINING SAMARADORLIGI
Mohmand Asil - Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot instituti
Resume
Dolzarbligi. Temir tanqisligi surunkali yurak yetishmovchiligi (SYeY) bilan og'rigan bemorlarning 40–60% ida uchraydigan eng ko'p tarqalgan komorbid holat hisoblanadi va kasallik prognozini mustaqil ravishda yomonlashtiradi. Temir — hujayra nafas olishida, mitoxondrial funksiyada va miokard qisqaruvchanligida ishtirok etuvchi zaruriy mikroelement bo'lib, uning tanqisligi gemoglobin darajasidan qat'i nazar, jismoniy chidamlilikni kamaytiradi, hayot sifatini pasaytiradi va SYeY da kasalxonaga yotqizish hamda o'lim xavfini oshiradi. Biroq O'rta Osiyo mamlakatlarida SYeY bilan birgalikda kechadigan temir tanqisligini erta diagnostikasi va venoz temir preparatlari (ferrik karboksimaltoza) bilan davolashning klinik samaradorligini baholovchi prospektiv tadqiqotlar etarli emas.
Kalit so'zlar: surunkali yurak yetishmovchiligi, temir tanqisligi, ferritin, transferrin to'yinganligi, ferrik karboksimaltoza, venoz temir terapiyasi, jismoniy chidamlilik, 6 daqiqalik yurish testi, NT-proBNP, hayot sifati.
First page
247
Last page
252
For citation:Mohmand Asil - SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGIDA TEMIR TANQISLIGI: TARQALISHI, KLINIK AHAMIYATI VA VENOZ TEMIR TERAPIYASINING SAMARADORLIGI//New Day in Medicine 8(94)2026 247-252 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/8-94-2026
LIST OF REFERENCES
- Savarese G, Lund LH. Global public health burden of heart failure. Card Fail Rev. 2017;3(1):7-11. doi:10.15420/cfr.2016:25:2.
- McDonagh TA, Metra M, Adamo M, Gardner RS, Baumbach A, Böhm M, et al. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2021;42(36):3599-3726. doi:10.1093/eurheartj/ehab368.
- Ponikowski P, Jankowska EA. Pathogenesis and clinical presentation of iron deficiency in heart failure. Eur Heart J. 2021;42(32):3063-3070. doi:10.1093/eurheartj/ehab078.
- Anker SD, Comin Colet J, Filippatos G, Willenheimer R, Dickstein K, Drexler H, et al. Ferric carboxymaltose in patients with heart failure and iron deficiency. N Engl J Med. 2009;361(25):2436-2448. doi:10.1056/NEJMoa0908355.
- Ponikowski P, van Veldhuisen DJ, Comin-Colet J, Ertl G, Komajda M, Mareev V, et al. Beneficial effects of long-term intravenous iron therapy with ferric carboxymaltose in patients with symptomatic heart failure and iron deficiency. Eur Heart J. 2015;36(11):657-668. doi:10.1093/eurheartj/ehu385.
- Ponikowski P, Kirwan BA, Anker SD, McDonagh T, Dorobantu M, Drozdz J, et al. Ferric carboxymaltose for iron deficiency at discharge after acute heart failure: a multicentre, double-blind, randomised, controlled trial. Lancet. 2020;396(10266):1895-1904. doi:10.1016/S0140-6736(20)32339-4.
- Jankowska EA, Tkaczyszyn M, Suchocki T, Drozd M, von Haehling S, Doehner W, et al. Effects of intravenous iron therapy in iron-deficient patients with systolic heart failure: a meta-analysis of randomized controlled trials. Eur J Heart Fail. 2016;18(7):786-793. doi:10.1002/ejhf.473.
- Holland AE, Spruit MA, Troosters T, Puhan MA, Pepin V, Saey D, et al. An official European Respiratory Society/American Thoracic Society technical standard: field walking tests in chronic respiratory disease. Eur Respir J. 2014;44(6):1428-1446. doi:10.1183/09031936.00150314.
- Green CP, Porter CB, Bresnahan DR, Spertus JA. Development and evaluation of the Kansas City Cardiomyopathy Questionnaire: a new health status measure for heart failure. J Am Coll Cardiol. 2000;35(5):1245-1255. doi:10.1016/S0735-1097(00)00531-3.
- Martens P, Nijst P, Verbrugge FH, Dupont M, Mullens W. Impact of iron deficiency on exercise capacity and outcome in heart failure with reduced, mid-range and preserved ejection fraction. Acta Cardiol. 2018;73(2):115-123. doi:10.1080/00015385.2017.1336939.
file
download