50 -8 (94) 2026 - Гадаев А.Г., Салаева М.С., Рустамова М.Т., Хайруллаева С.С., Кулкараев А.К. - ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИДА ПУЛЬМОРЕНАЛ ЎЗАРО БОҒЛИҚЛИК: БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИ ВА ТАШҚИ НАФАС ФАОЛИЯТИ КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ

ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИДА ПУЛЬМОРЕНАЛ ЎЗАРО БОҒЛИҚЛИК: БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИ ВА ТАШҚИ НАФАС ФАОЛИЯТИ КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ

Гадаев А.Г., Салаева М.С., Рустамова М.Т., Хайруллаева С.С., Кулкараев А.К. - Тошкент Давлат Тиббиёт Университети

Резюме

Тадқиқотнинг мақсади: ўпканинг сурункали обструктив касаллигининг (ЎСОК) турли оғирлик даражаларида буйрак дисфункцияси билан ташқи нафас фаолияти кўрсаткичларини қиёсий баҳолаш ҳамда пульморенал ўзаро боғлиқлик хусусиятларини аниқлашдан иборат. Материал ва усуллар: 2023-2024 йилларда ётиб даволанган 214 нафар ЎСОК II, III, IV оғирлик даражадаги беморлар кузатувга олинди. Улар касалликнинг оғирлик даражасига кўра II ўрта оғир - 51 нафар, III оғир - 67 нафар ва IV ўта оғир - 96 нафар беморга ажратилди. Буйрак функцияси цистатин С асосида ҳисобланган ҳКФТ бўйича баҳоланиб, беморлар 1,73 м² тана сатҳига бир дақиқада ҳКФТ <60 мл ва ≥60 мл гуруҳларига ажратилди. Ташқи нафас фаолияти спирометрия усулида 1сЖНЧҲ, 1сЖНЧҲ/ЎТС, МҲТ₂₅, МҲТ₅₀ ва МҲТ₇₅ кўрсаткичлари асосида баҳоланди. Гуруҳлар ўртасидаги фарқларнинг статистик ишончлилиги таҳлил қилинди. Натижалар: цистатин С асосида ҳКФТ <60 мл/мин/1,73 м² бўлган беморлар улуши ЎСОКнинг II даражасида 52,9%, III даражасида 77,6% ва IV даражасида 71,9% ни ташкил этди. Буйрак дисфункцияси мавжуд беморларда 1сЖНЧҲ II, III ва IV даражаларда ҳКФТ ≥60 мл/мин/1,73 м² бўлган беморларга нисбатан ишончли паст бўлди. 1сЖНЧҲ/ЎТС нисбатининг ишончли пасайиши III даражада қайд этилди (p<0,01). Шунингдек, II даражада МҲТ₂₅ ва МҲТ₅₀ кўрсаткичлари ишончли паст бўлди (p<0,05). ҳКФТ <60 мл/мин/1,73 м² бўлган беморларда касаллик II даражадан IV даражага оғирлашган сари 1сЖНЧҲ 65,5±1,6% дан 22,8±1,0% гача изчил пасайди (p<0,001), МҲТ₂₅, МҲТ₅₀ ва МҲТ₇₅ кўрсаткичларида ҳам ишончли камайиш кузатилди. Хулоса: ҳКФТ <60 мл бўлган ЎСОК беморларида касаллик оғирлашиши билан 1сЖНЧҲнинг яққол пасайиши, 1сЖНЧҲ/ЎТС нисбатининг оғир босқичларда ишончли камайиши ҳамда МҲТ₂₅, МҲТ₅₀ ва МҲТ₇₅ кўрсаткичларининг ёмонлашиши кузатилди. Бу буйрак дисфункцияси мавжуд беморларда марказий ва периферик ҳаво йўллари обструкциясининг чуқурлашиши, ҳаво оқими чекланишининг кучайиши ва касалликнинг оғирроқ клиник кечиши билан боғлиқлигини кўрсатади.

Калит сўзлар: ўпканинг сурункали обструктив касаллиги, буйрак дисфункцияси, цистатин С, ҳисобланган коптокчалар фильтрация тезлиги, 1сЖНЧҲ, 1сЖНЧҲ/ЎТС, бронхиал обструкция, ташқи нафас фаолияти.

First page

358

Last page

367

For citation:Гадаев А.Г., Салаева М.С., Рустамова М.Т., Хайруллаева С.С., Кулкараев А.К. - ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИДА ПУЛЬМОРЕНАЛ ЎЗАРО БОҒЛИҚЛИК: БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИ ВА ТАШҚИ НАФАС ФАОЛИЯТИ КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ//New Day in Medicine 8(94)2026 358-367 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/8-94-2026

АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ

1. Boers E, Barrett M, Su JG, Benjafield AV, Sinha S, Kaye L, et al. Global burden of chronic obstructive pulmonary disease through 2050. JAMA Netw Open. 2023;6(12). doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.46598.
2. Momtazmanesh S, Moghaddam SS, Ghamari SH, Rad EM, Rezaei N, Shobeiri P, et al. Global burden of chronic respiratory diseases and risk factors, 1990-2019: an update from the Global Burden of Disease Study 2019. eClinicalMedicine. 2023;59:101936. doi:10.1016/j.eclinm.2023.101936.
3. Ferrari AJ, Santomauro DF, Aali A, Abate YH, Abbafati C, Abbastabar H, et al. Global incidence, prevalence, years lived with disability (YLDs), disability-adjusted life-years (DALYs), and healthy life expectancy (HALE) for 371 diseases and injuries in 204 countries and territories and 811 subnational locations, 1990-2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet. 2024;403(10440):2133-2161. doi:10.1016/S0140-6736(24)00757-8.
4. Wang Y, Han R, Ding X, Feng W, Gao R, Ma A. Chronic obstructive pulmonary disease across three decades: trends, inequalities, and projections from the Global Burden of Disease Study 2021. Front Med. 2025;12:1564878. doi:10.3389/fmed.2025.1564878.
5. Чучалин АГ и др. Федеральные клинические рекомендации по диагностике и лечению ХОБЛ. М.; 2013.
6. Chen CY, Liao KM. Chronic obstructive pulmonary disease is associated with risk of chronic kidney disease: a nationwide case-cohort study. Sci Rep. 2016;6:25855. doi:10.1038/srep25855.
7. Yoshizawa T, Okada K, Furuichi S, et al. Prevalence of chronic kidney diseases in patients with COPD. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2015;10:1283-1289. doi:10.2147/COPD.S80673.
8. Pelaia C, Armentaro G, Miceli S, et al. Predictors of renal function worsening in patients with COPD: a multicenter observational study. Nutrients. 2021;13(8):2811. doi:10.3390/nu13082811.
9. Boiko O, Rodionova V, Shevchenko L. Features of kidney function in patients with comorbidity of arterial hypertension and chronic obstructive pulmonary disease. Cureus. 2022;14(11). doi:10.7759/cureus.31828.
10. Liu Z, Ma Z, Ding C. Association between COPD and CKD: a systematic review and meta-analysis. Front Public Health. 2024;12:1494291. doi:10.3389/fpubh.2024.1494291.

    file

    download