63 -9 (95) 2026 - Mamatkulov O.X., Irismetov M.E., Jo’rayev I.G’. - CHANOQ-SON BOʻGʻIMINI TOTAL ENDOPROTEZLASHDAN KEYINGI REABILITATSIYANING ZAMONAVIY KONSEPSIYASI: TEZKOR TIKLANISH (ERAS) PROTOKOLIDAN RAQAMLI TELEREABILITATSIYAGACHA

CHANOQ-SON BOʻGʻIMINI TOTAL ENDOPROTEZLASHDAN KEYINGI REABILITATSIYANING ZAMONAVIY KONSEPSIYASI: TEZKOR TIKLANISH (ERAS) PROTOKOLIDAN RAQAMLI TELEREABILITATSIYAGACHA

Mamatkulov O.X. - Samarqand davlat tibbiyot universiteti

Irismetov M.E. - Respublika ixtisoslashtirilgan travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi

Jo’rayev I.G’. - Samarqand davlat tibbiyot universiteti

Rezyume

Chanoq-son boʻgʻimining degenerativ-distrofik kasalliklari, xususan displastik koksartroz, tayanch-harakat apparati patologiyasi tuzilmasida barqaror nogironlikka olib keluvchi yetakchi sabablardan biri boʻlib qolmoqda. Total endoprotezlashning texnik natijasi qanchalik yuqori boʻlmasin, bemorning yakuniy hayot sifati koʻp jihatdan operatsiyadan keyingi reabilitatsiya dasturining mazmuni va tashkil etilishiga bogʻliq. Soʻnggi oʻn yillikda bu yoʻnalish tubdan oʻzgardi: uzoq muddatli immobilizatsiya, kechiktirilgan vertikalizatsiya va qatʼiy “boʻgʻim rejimi” oʻrnini prehabilitatsiya, tezkor tiklanish (ERAS) protokoli, operatsiya kunidayoq mobilizatsiya, ogʻriqni multimodal va opioid-tejamkor boshqarish, mezonlarga asoslangan individual mashq dasturi hamda raqamli telereabilitatsiya egalladi. Maqolada 2015–2025-yillarda 200 nafar bemorda olib borilgan klinik tajriba asosida chanoq-son boʻgʻimini total endoprotezlashdan keyingi reabilitatsiyaning toʻrt bosqichli, mezonlarga asoslangan zamonaviy modeli taqdim etiladi; anʼanaviy va dalilga asoslangan yondashuvlar qiyosiy tahlil qilinadi hamda amaliy tavsiyalar beriladi.

Kalit soʻzlar: chanoq-son boʻgʻimi, total endoprotezlash, displastik koksartroz, reabilitatsiya, ERAS, prehabilitatsiya, telereabilitatsiya, hayot sifati, Harris shkalasi, PROM.

First page

419

Last page

427

For citation:Mamatkulov O.X., Irismetov M.E., Jo’rayev I.G’. - CHANOQ-SON BOʻGʻIMINI TOTAL ENDOPROTEZLASHDAN KEYINGI REABILITATSIYANING ZAMONAVIY KONSEPSIYASI: TEZKOR TIKLANISH (ERAS) PROTOKOLIDAN RAQAMLI TELEREABILITATSIYAGACHA//New Day in Medicine 9(95)2026 419-427 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/9-95-2026

ADABIYOTLAR RO’YXATI

1. Korfitsen CB, Mikkelsen LR, Mikkelsen ML, Rohde JF, Holm PM, Tarp S, et al. Hip precautions after posterior-approach total hip arthroplasty among patients with primary hip osteoarthritis do not influence early recovery: a systematic review and meta-analysis of randomized and non-randomized studies with 8,835 patients. Acta Orthop. 2023;94:141-151. doi:10.2340/17453674.2023.11958.
2. Zhou Z, Zhou X, Cui N, Huang H, Yang F, Yang G, et al. Effectiveness of tele-rehabilitation after total hip replacement: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Disabil Rehabil. 2024;46(20):4611-4616. doi:10.1080/09638288.2023.2280070.
3. Lee DH, Kim JW, Kim CH. The effect of enhanced recovery after surgery protocol in orthopedic hip surgery: a systematic review and meta-analysis. Clin Orthop Surg. 2025;17(3):389-399. doi:10.4055/cios24479.
4. Adebero T, Omana H, Somerville L, Lanting B, Hunter SW. Effectiveness of prehabilitation on outcomes following total knee and hip arthroplasty for osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Disabil Rehabil. 2024;46(24):5771-5790. doi:10.1080/09638288.2024.2313128.
5. Parvizi J, Huang R, Raphael IJ, Arnold WV, Rothman RH, et al. Recommendations from the ICM-VTE: hip & knee. J Bone Joint Surg Am. 2022;104(Suppl 1):180-231. doi:10.2106/JBJS.21.01529.
6. Astephen Wilson JL, Chapman RM. Reimagining outcomes: a perspective review of advances in remote monitoring technologies in post-arthroplasty patient care. J Orthop Res. 2026;44(1). doi:10.1002/jor.70064.
7. Тугизов БЭ. Отдалённые результаты тотального эндопротезирования тазобедренного сустава. Ташкент; 2013.
8. Маматқулов ОХ, Тиляков АБ, Умаров АА, Холиқов АБ. Диспластик коксартрозни комплекс даволашнинг самарадорлиги. Eur J Mol Clin Med. 2021;8(2):408-415.
9. Маматқулов ОХ, Тиляков АБ, Умаров АБ, Холиқов АБ, Холиқов ФО. Диспластик коксартрозни комплекс даволаш самарадорлиги. Биология ва медицина муаммолари. 2021;(5):96-103.
10. Маматқулов ОХ, Ирисметов МЭ. Диспластик коксартрозни комплекс даволаш самарадорлиги: методик тавсиялар. Самарқанд: Самарқанд давлат тиббиёт университети; 2022.

    file

    download