81 -9 (95) 2026 - Рахматова С.Н., Джумаев Б.И. - ЁШЛАРДА ИШЕМИК ИНСУЛЬТНИНГ КЛИНИК-ЭТИОПАТОГЕНЕТИК ХУСУСИЯТЛАРИ ВА ХАВФ ОМИЛЛАРИНИНГ ЁШГА БОҒЛИҚ ФАРҚЛАРИ

ЁШЛАРДА ИШЕМИК ИНСУЛЬТНИНГ КЛИНИК-ЭТИОПАТОГЕНЕТИК ХУСУСИЯТЛАРИ ВА ХАВФ ОМИЛЛАРИНИНГ ЁШГА БОҒЛИҚ ФАРҚЛАРИ

Рахматова С.Н., Джумаев Б.И. - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти

Резюме

Ушбу тадқиқотда ёш ва ўрта ёшдаги беморларда ишемик инсультнинг клиник-неврологик хусусиятлари, хавф омиллари ҳамда этиопатогенетик вариантларининг ёшга боғлиқ фарқлари ўрганилди. Тадқиқотга жами 215 нафар ишемик инсульт билан касалланган бемор киритилди: 18–44 ёшдаги 116 нафар бемор асосий гуруҳни, 45–59 ёшдаги 99 нафар бемор таққослаш гуруҳини ташкил этди. Асосий гуруҳда ўткир даврдаги 59 нафар ва эрта тикланиш давридаги 57 нафар бемор, таққослаш гуруҳида эса мос равишда 51 ва 48 нафар бемор таҳлил қилинди. Клиник-неврологик ҳолат, асосий қон-томир хавф омиллари, ишемик инсультнинг атеротромботик, кардиоэмболик, лакунар ва криптоген вариантлари баҳоланди. Ёш беморларда артерия диссекцияси таққослаш гуруҳига нисбатан 3–4 марта кўп учраган (χ²=7,9; p=0,019), орал контрацептивлардан фойдаланиш анамнези билан боғлиқ омиллар эса 2–3 марта юқори бўлган (χ²=5,6; p=0,049). 45–59 ёшли беморларда артериал гипертензия, қандли диабет, дислипидемия, семириш ва юрак-қон томир патологиялари сезиларли даражада кўпроқ аниқланган (p<0,05). Ёш беморларда ҳаракат бузилишлари 68,4–79,7% ва нутқ бузилишлари 42,1–54,2% ҳолатларда қайд этилган. Криптоген инсульт 18–44 ёшли беморларда айниқса кўп учраб, ўткир даврда 42±6,5%, эрта тикланиш даврида 36±6,3% ни ташкил этган; 45–59 ёшли беморларда бу кўрсаткичлар мос равишда 16±5,4% ва 9±4,1% бўлган (χ²=18,9; p<0,001). Атеротромботик ва кардиоэмболик вариантлар эса 45–59 ёшли беморларда кўпроқ учраган. Олинган натижалар ёш беморларда ишемик инсультнинг этиологик тузилиши анъанавий кардиометаболик хавф омиллари билан бир қаторда артериал диссекция ва бошқа ностандарт омилларни мақсадли излашни талаб қилишини кўрсатади.

Калит сўзлар: ишемик инсульт, ёш беморлар, хавф омиллари, криптоген инсульт, артерия диссекцияси, кардиоэмболик инсульт, атеротромботик инсульт, клиник-неврологик хусусиятлар.

First page

553

Last page

557

For citation:Рахматова С.Н., Джумаев Б.И. - ЁШЛАРДА ИШЕМИК ИНСУЛЬТНИНГ КЛИНИК-ЭТИОПАТОГЕНЕТИК ХУСУСИЯТЛАРИ ВА ХАВФ ОМИЛЛАРИНИНГ ЁШГА БОҒЛИҚ ФАРҚЛАРИ//New Day in Medicine 9(95)2026 553-557 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/9-95-2026

АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ

  1. Tan BYQ, Tan SML, Ng MBJ, Chan BPL. Ischaemic stroke in young adults: an overview of the classification, risk factors, aetiologies and outcomes. Singapore Med J. 2025;67(3):138-148. doi:10.4103/singaporemedj.SMJ-2024-010.
  2. Rasing A, Hilkens NA, de Leeuw FE. Young stroke: an update on epidemiology, emerging risk factors, and future research directions. Int J Stroke. 2026;21(1):6-13. doi:10.1177/17474930251400524.
  3. Ekker MS, Verhoeven JI, Schellekens MMI, et al. Risk factors and causes of ischemic stroke in 1322 young adults. Stroke. 2023;54(2):439-447. doi:10.1161/STROKEAHA.122.040524.
  4. Khan M, Wasay M, O'Donnell MJ, et al. Risk factors for stroke in the young (18-45 years): a case-control analysis of INTERSTROKE data from 32 countries. Neuroepidemiology. 2023;57(5):275-283. doi:10.1159/000530675.
  5. Yaghi S, Engelter S, Del Brutto VJ, et al. Treatment and outcomes of cervical artery dissection in adults: a scientific statement from the American Heart Association. Stroke. 2024;55(3). doi:10.1161/STR.0000000000000457.
  6. Potter TBH, Tannous J, Vahidy FS. A contemporary review of epidemiology, risk factors, etiology, and outcomes of premature stroke. Curr Atheroscler Rep. 2022;24(12):939-948. doi:10.1007/s11883-022-01067-x.
  7. Maaijwee NAMM, Rutten-Jacobs LCA, Schaapsmeerders P, et al. Ischaemic stroke in young adults: risk factors and long-term consequences. Nat Rev Neurol. 2014;10:315-325. doi:10.1038/nrneurol.2014.72.
  8. Yoon CW, Bushnell CD. Stroke in women: a review focused on epidemiology, risk factors, and outcomes. J Stroke. 2023;25(1):2-15. doi:10.5853/jos.2022.03468.

    file

    download