• Home
  • NEW DAY MEDICINE
  • 9 (95) 2026
  • 96 -9 (95) 2026 - Qodirova A.B., Shukurov F.I. - POLIENDOKRIN-METABOLIK OVARIAL SINDROMDA REPRODUKTIV DISFUNKSIYA: PATOGENEZ, DIAGNOSTIKA VA PROGNOSTIK MARKERLAR

96 -9 (95) 2026 - Qodirova A.B., Shukurov F.I. - POLIENDOKRIN-METABOLIK OVARIAL SINDROMDA REPRODUKTIV DISFUNKSIYA: PATOGENEZ, DIAGNOSTIKA VA PROGNOSTIK MARKERLAR

POLIENDOKRIN-METABOLIK OVARIAL SINDROMDA REPRODUKTIV DISFUNKSIYA: PATOGENEZ, DIAGNOSTIKA VA PROGNOSTIK MARKERLAR

Qodirova A.B., Shukurov F.I. - Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti

Rezyume

Dolzarbligi. Poli-endokrin-metabolik ovarial sindromi (PMOS) reproduktiv yoshdagi ayollarda ovulyatsiya buzilishi va bepushtlikning eng ko‘p uchraydigan endokrin sabablaridan biridir. Biroq sindromning klinik ko‘rinishi bir xil emas: ayrim bemorlarda giperandrogeniya va anovulyatsiya ustun bo‘lsa, boshqalarida insulinrezistentlik, ortiqcha tana vazni yoki ovarial morfologiyadagi o‘zgarishlar yetakchi o‘rin tutadi. Shu sababli PMOSda reproduktiv disfunksiyani bitta gormon yoki bitta sonografik belgi orqali baholash yetarli emas. Maqsad. Poli-endokrin-metabolik ovarial sindromida reproduktiv disfunksiyaning asosiy patoge-netik mexanizmlari, zamonaviy diagnostik yondashuvlari va reproduktiv natijalar bilan bog‘liq klin-ik, gormonal, metabolik, sonografik hamda molekulyar markerlar haqidagi dalillarni tizim-lashtirishdan iborat. Material va usullar. Qamrovli adabiyotlar sharhi JBI metodologik yondashuvi va PRISMA-ScR tamoyillari asosida tuzildi. PubMed, Europe PMC va xalqaro kasbiy tashkilotlarning rasmiy man-balari bo‘yicha 2018-yildan 2026-yil 30-sentyabrgacha chop etilgan ishlar ustuvor ravishda tahlil qilindi. Diagnostik mezonlar va patogenezning shakllanishini tushuntirish uchun ayrim fundamental oldingi tadqiqotlar ham kiritildi. Dalillar patogenez, diagnostika va prognostik markerlar yo‘nalishlariga ajratildi. Natijalar. Reproduktiv disfunksiya genetik moyillik, neyroendokrin boshqaruvning o‘zgarishi, ovarial giperandrogeniya, insulinrezistentlik, yog‘ to‘qimasi disfunksiyasi va follikulyar mikro mu-hitdagi o‘zgarishlarning o‘zaro ta’siri bilan shakllanadi. Katta yoshli ayollarda tashxis ovulyator disfunksiya, klinik yoki biokimyoviy giperandrogeniya va polikistoz ovarial morfologiyadan kamida ikkitasini aniqlashga asoslanadi. Bir tuxumdondagi follikulalar soni eng axborotli sonografik bel-gilardan biri hisoblanadi; AMG esa ma’lum sharoitlarda polikistoz ovarial morfologiyani baholash uchun qo‘llanishi mumkin, ammo mustaqil diagnostik test emas. Yosh, tana vazni indeksi, menstru-al fenotip, AMG, androgenlar va ayrim metabolik ko‘rsatkichlar ovulyatsiya induksiyasiga javob bilan bog‘langan. Metabolomik tadqiqotlarda lipid, aminokislota, steroid va energiya almashinuvida takrorlanuvchi o‘zgarishlar aniqlangan, biroq ularning reproduktiv natijalarni prognozlashdagi mustaqil qiymati hali yetarlicha tasdiqlanmagan. Xulosa. Poli-endokrin-metabolik ovarial sindromida reproduktiv disfunksiyani baholash uchun eng asoslangan yondashuv klinik, gormonal, metabolik va ovarial ko‘rsatkichlarni birgalikda talqin qilishdir. Yangi molekulyar markerlar istiqbolli bo‘lsa-da, ularni klinik amaliyotga kiritishdan oldin analitik standartlashuv, tashqi validatsiya va mavjud klinik modellarga qo‘shimcha prognostik qiymat isbotlanishi zarur.

Kalit so‘zlar: poli-endokrin-metabolik ovarial sindrom, reproduktiv disfunksiya, anovulyatsiya, bepushtlik, biomarkerlar, AMG, metabolomika, prognoz.

First page

652

Last page

660

For citation:Qodirova A.B., Shukurov F.I. - POLIENDOKRIN-METABOLIK OVARIAL SINDROMDA REPRODUKTIV DISFUNKSIYA: PATOGENEZ, DIAGNOSTIKA VA PROGNOSTIK MARKERLAR//New Day in Medicine 9(95)2026 652-660 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/9-95-2026

ADABIYOTLAR RO’YXATI

  1. Tricco AC, Lillie E, Zarin W, O'Brien KK, Colquhoun H, Levac D, et al. PRISMA Extension for Scoping Reviews (PRISMA-ScR): Checklist and Explanation. Ann Intern Med. 2018;169(7):467–473. doi:10.7326/M18-0850.
  2. Peters MDJ, Marnie C, Tricco AC, Pollock D, Munn Z, Alexander L, et al. Updated methodo-logical guidance for the conduct of scoping reviews. JBI Evid Synth. 2020;18(10):2119–2126. doi:10.11124/JBIES-20-00167.
  3. Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, Dokras A, Moran LJ, Piltonen TT, et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Fertil Steril. 2023;120(4):767–793. doi:10.1016/j.fertnstert.2023.07.025.
  4. Stener-Victorin E, Teede H, Norman RJ, Legro R, Goodarzi MO, Dokras A, et al. Polycystic ovary syndrome. Nat Rev Dis Primers. 2024;10(1):27. doi:10.1038/s41572-024-00511-3.
  5. Helvaci N, Yildiz BO. Polycystic ovary syndrome as a metabolic disease. Nat Rev Endocrinol. 2025;21(4):230–244. doi:10.1038/s41574-024-01057-w.
  6. Bozdag G, Mumusoglu S, Zengin D, Karabulut E, Yildiz BO. The prevalence and phenotypic features of polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod. 2016;31(12):2841–2855. doi:10.1093/humrep/dew218.
  7. Lizneva D, Suturina L, Walker W, Brakta S, Gavrilova-Jordan L, Azziz R. Criteria, prevalence, and phenotypes of polycystic ovary syndrome. Fertil Steril. 2016;106(1):6–15. doi:10.1016/j.fertnstert.2016.05.003.
  8. Azziz R, Carmina E, Chen Z, Dunaif A, Laven JSE, Legro RS, et al. Polycystic ovary syn-drome. Nat Rev Dis Primers. 2016;2:16057. doi:10.1038/nrdp.2016.57.
  9. Goodarzi MO, Dumesic DA, Chazenbalk G, Azziz R. Polycystic ovary syndrome: etiology, pathogenesis and diagnosis. Nat Rev Endocrinol. 2011;7(4):219–231. doi:10.1038/nrendo.2010.217.
  10. Rosenfield RL, Ehrmann DA. The Pathogenesis of Polycystic Ovary Syndrome: The Hypothe-sis of PCOS as Functional Ovarian Hyperandrogenism Revisited. Endocr Rev. 2016;37(5):467–520. doi:10.1210/er.2015-1104.

    file

    download