5 -10 (96) 2026 - Sharobidinov B.T., Aliyev X.M. - ERKIN HARAKATDAGI VA GIPOKINEZIYA SHAROITIDAGI YUQORI YOG’LI OZIQLANISHDA JIGAR GISTOSTRUKTURASINING MORFOLOGIK O’ZGARISHLARI

ERKIN HARAKATDAGI VA GIPOKINEZIYA SHAROITIDAGI YUQORI YOG’LI OZIQLANISHDA JIGAR GISTOSTRUKTURASINING MORFOLOGIK O’ZGARISHLARI

Sharobidinov B.T., Aliyev X.M. - Andijon davlat tibbiyot instituti

Rezyume

Maqolada gipokineziya va yuqori kaloriyali yog'li ovqatlanish sharoitida oq kalamushlar jigarining gistostrukturasida yuzaga keladigan morfologik o'zgarishlar gematoksilin-eozin bo'yash usuli asosida o'rganilgan. Tadqiqotda 110 ta erkak jinsli oq kalamush nazorat, yog'li ovqatlanish (erkin harakat) va gipokineziya fonida yog'li ovqatlanish guruhlariga bo'lingan holda, 5, 10, 20, 30 va 60-sutkalik muddatlarda tekshirildi.Tadqiqot natijalaridan ma’lum bo’ldiki, erkin harakatlanishi cheklanmagan, kunlik ovqat ratsioniga qo'shimcha ravishda yog’ qo’shib berilgan guruhda tajriba davomida progressiv aralash (mikro- va makrovezikulyar) steatoz shakllandi, gipokineziya sharoitida faqat yog’ bilan boqilgan guruhda esa steatozdan tashqari mikrosirkulyator buzilish (sinusoidal kengayish, venoz to'laqonlilik), gidropik-ballon distrofiyasi va perivenulyar yallig'lanish reaktsiyasi ustunlik qilganligi aniqlandi. Olingan ma'lumotlar gipokineziyaning jigar patologiyasi rivojlanishida mustaqil patogenetik omil sifatidagi rolini tasdiqlaydi.

Kalit so'zlar: Gipokineziya, yog'li ovqatlanish, jigar, gistostruktura, steatoz, gepatotsit, gematoksilin-eozin, oq kalamush, noalkogolli yog'li jigar kasalligi

First page

35

Last page

43

For citation:Sharobidinov B.T., Aliyev X.M. - ERKIN HARAKATDAGI VA GIPOKINEZIYA SHAROITIDAGI YUQORI YOG’LI OZIQLANISHDA JIGAR GISTOSTRUKTURASINING MORFOLOGIK O’ZGARISHLARI//New Day in Medicine 10(96)2026 35-43 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/10-96-2026

ADABIYOTLAR RO’YXATI

  1. Younossi ZM, Koenig AB, Abdelatif D, Fazel Y, Henry L, Wymer M. Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease—Meta-analytic assessment of prevalence, incidence, and outcomes. Hepatology. 2016;64(1):73-84. doi:10.1002/hep.28431.
  2. European Association for the Study of the Liver, European Association for the Study of Diabetes, European Association for the Study of Obesity. EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease. J Hepatol. 2016;64(6):1388-1402. doi:10.1016/j.jhep.2015.11.004.
  3. Алиев Х.М., Шаробидинов Б.Т. Гипокинезия шароитида ёғли диета билан НАЖК моделини яратиш. IQRO журнали. 2025.
  4. Карпищенко А.И., Нестеров А.В. Малоподвижный образ жизни как фактор риска метаболических нарушений. Вестник современной клинической медицины. 2020;(3):23-28.
  5. Xu ZJ, Fan JG, Ding XD, Qiao L, Wang GL. Characterization of high-fat, diet-induced, non-alcoholic steatohepatitis with fibrosis in rats. Dig Dis Sci. 2010;55(4):931-940. doi:10.1007/s10620-009-0815-3.
  6. Shevchuk MM. Macro- and microstructural liver arrangement in white rats in health. Вісник проблем біології і медицини. 2022;3(166):456-459. doi:10.29254/2077-4214-2022-3-166-456-459.
  7. Begriche K, Massart J, Robin MA, Bonnet F, Fromenty B. Mitochondrial adaptations and dysfunctions in nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology. 2013;58(4):1497-1507. doi:10.1002/hep.26226.
  8. Chalasani N, Younossi Z, Lavine JE, Charlton M, Cusi K, Rinella M, et al. The diagnosis and management of nonalcoholic fatty liver disease: Practice guidance from the American Association for the Study of Liver Diseases. Hepatology. 2018;67(1):328-357. doi:10.1002/hep.29367.
  9. Tipoe GL, Ho CT, Liong EC, Leung TM, Lau TYH, Fung ML, Nanji AA. Voluntary oral feeding of rats not requiring a very high fat diet is a clinically relevant animal model of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). Histol Histopathol. 2009;24(9):1161-1169. doi:10.14670/HH-24.1161.

    file

    download