18 -10 (96) 2026 - Маханова Г.Ф., Нишонов Д.А., Матрасулов Р.С., Маханов Р.В. - МУЛТИФОКАЛ АТЕРОСКЛЕРОЗДА БУЙРАК УСТИ БЕЗИ ТОМИРЛАРИНИНГ ПАТОМОРФОЛОГИК ВА ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ

МУЛТИФОКАЛ АТЕРОСКЛЕРОЗДА БУЙРАК УСТИ БЕЗИ ТОМИРЛАРИНИНГ ПАТОМОРФОЛОГИК ВА ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ

Маханова Г.Ф. - Тошкент Давлат Тиббиёт Университети

Нишонов Д.А. - Республика патологик анатомия маркази

Матрасулов Р.С. - Алфраганус университети

Маханов Р.В. - Тошкент Давлат Тиббиёт Университети

Резюме

Атеросклероз юрак-қон томир тизимининг энг кенг тарқалган сурункали касалликларидан бири бўлиб, анъанавий равишда тизимли метаболик ва яллиғланиш жараёни сифатида қаралади. Бироқ атеросклеротик пилакчаларнинг артериал тизим бўйлаб тарқалиши тасодифий эмаслиги, балки уларнинг асосан артериялар бифуркациялари, тармоқланиш нуқталари ва қон оқимининг гемодинамик хусусиятлари ўзгарадиган соҳаларида шаклланиши ушбу жараённинг маҳаллий омиллар билан ҳам боғлиқлигини кўрсатади. Ушбу тадқиқотнинг мақсади атеросклерознинг эрта ва кечги босқичларида кузатиладиган морфологик ўзгаришларнинг локализация хусусиятларини баҳолаш ҳамда уларнинг гемодинамик омиллар билан боғлиқлигини аниқлашдан иборат бўлди. Тадқиқот 2023–2026 йилларда аутопсия материаллари асосида ўтказилди. Аорта равоғи, умумий ва ички уйқу артериялари, коронар артериялар, каротид бифуркацияси, буйрак артериялари ҳамда интракраниал артериялардан олинган намуналар морфологик, гистокимёвий ва морфометрик усулларда ўрганилди. Гематоксилин-эозин, PAS (Шифф) ва Алциан кўки бўяш усуллари қўлланилди. Тадқиқот натижалари атеросклерознинг дастлабки морфологик белгилари асосан артерияларнинг бифуркация ва тармоқланиш соҳаларида шаклланишини кўрсатди. Морфометрик таҳлил туника интима қалинлашиши билан бир вақтда туника медиа қаватининг юпқалашиши кузатилишини аниқлади. Гистокимёвий тадқиқотлар эса интима матрикси таркибидаги мукополисахаридлар тақсимланишининг гетерогенлиги ҳамда ички эластик мембрананинг дезорганизацияси атеросклеротик жараённинг муҳим морфологик белгилари эканлигини кўрсатди. Олинган натижалар атеросклерознинг ривожланишида маҳаллий гемодинамик омиллар муҳим аҳамиятга эга эканлигини ҳамда атерогенезни фақат метаболик бузилишлар билан эмас, балки томир деворининг механик муҳитга биологик жавоби нуқтаи назаридан ҳам баҳолаш зарурлигини кўрсатади.

Калит сўзлар: атеросклероз, атерогенез, гемодинамика, бифуркация, турбулент оқим, деворий кесувчи кучланиш, морфометрия, атероматоз пилакча.

First page

134

Last page

142

For citation:Маханова Г.Ф., Нишонов Д.А., Матрасулов Р.С., Маханов Р.В. - МУЛТИФОКАЛ АТЕРОСКЛЕРОЗДА БУЙРАК УСТИ БЕЗИ ТОМИРЛАРИНИНГ ПАТОМОРФОЛОГИК ВА ИММУНОГИСТОКИМЁВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ//New Day in Medicine 10(96)2026 134-142 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/10-96-2026

АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ

  1. Gimbrone MA Jr, García-Cardeña G. Endothelial cell dysfunction and the pathobiology of atherosclerosis. Circ Res. 2016;118(4):620–636. doi:10.1161/CIRCRESAHA.115.306301.
  2. Souilhol C, Serbanovic-Canic J, Fragiadaki M, Chico TJA, Ridger V, Roddie H, et al. Endothelial responses to shear stress in atherosclerosis: a novel role for developmental genes. Nat Rev Cardiol. 2020;17(1):52–63. doi:10.1038/s41569-019-0239-5.
  3. Brown AJ, Teng Z, Evans PC, Gillard JH, Samady H, Bennett MR. Role of biomechanical forces in the natural history of coronary atherosclerosis. Nat Rev Cardiol. 2016;13(4):210–220. doi:10.1038/nrcardio.2015.203.
  4. Kobiyama K, Ley K. Atherosclerosis: a chronic inflammatory disease with an autoimmune component. Circ Res. 2018;123(10):1118–1120. doi:10.1161/CIRCRESAHA.118.313816.
  5. Libby P. The changing landscape of atherosclerosis. Nature. 2021;592(7855):524–533. doi:10.1038/s41586-021-03392-8.
  6. Roy P, Orecchioni M, Ley K. How the immune system shapes atherosclerosis: roles of innate and adaptive immunity. Nat Rev Immunol. 2022;22(4):251–265. doi:10.1038/s41577-021-00584-1.

    file

    download