96 -10 (96) 2026 - Rizayev J.A., Alimov J.M. - OG’IZ BO’SHLIG’I VA OG’IZ-HALQUM SARATONIDA REABILITATSIYA NATIJASINI BELGILOVCHI OMILLAR: PSIXOEMOTSIONAL HOLAT VA HAYOT SIFATINI TAHLIL QILISH
OG’IZ BO’SHLIG’I VA OG’IZ-HALQUM SARATONIDA REABILITATSIYA NATIJASINI BELGILOVCHI OMILLAR: PSIXOEMOTSIONAL HOLAT VA HAYOT SIFATINI TAHLIL QILISH
Rizayev J.A., Alimov J.M. - Samarqand davlat tibbiyot universiteti
Rezyume
Og’iz bo’shlig’i va og’iz-halqum saratoni bilan og’rigan bemorlarda kompleks davolashdan keyingi xavotir, depressiya va hayot sifati ko’rsatkichlarini, ularning modulli hamda standart reabilitatsiya sharoitidagi o’zgarishini va reabilitatsiya samaradorligini oldindan belgilovchi omillarni aniqlash. Tadqiqotga 110 nafar bemor kiritildi: asosiy guruh (n=60) psixoemotsional korreksiya moduli bilan to’ldirilgan modulli dastur bo’yicha, taqqoslash guruhi (n=50) esa standart reabilitatsiya bo’yicha davolandi; nazorat guruhini 30 nafar sog’lom ko’ngilli tashkil etdi. HADS hamda EORTC QLQ-C30/QLQ-H&N35 shkalalari bo’yicha baholash reabilitatsiyadan oldin va 1, 3, 6 hamda 12 oydan so’ng o’tkazildi. “Yaxshi” kompleks natijani belgilovchi omillar logistik regressiya usulida topildi. Boshlang’ich holatda klinik jihatdan yaqqol xavotir (HADS-A ≥11) bemorlarning 40,9 foizida, depressiya (HADS-D ≥11) esa 34,5 foizida qayd etildi; umumiy hayot sifati sog’lom shaxslardagi 86,4 ballga qarshi 46 ballni tashkil etdi. 12 oydan keyin HADS-A ko’rsatkichi 4,8±2,3 (taqqoslash guruhida 7,0±2,7), HADS-D — 4,4±2,2 (6,3±2,5), umumiy hayot sifati esa 80,7±10,2 (70,1±11,5) bo’ldi (barcha holatlarda p<0,001). “Yaxshi” kompleks natijaga bemorlarning 73,3 foizida, taqqoslash guruhida esa 46,0 foizida erishildi (p=0,012; NNT=4). Mustaqil prediktorlar sifatida modulli dastur (IN 3,48; 95% II 1,42–8,54), kasallikning III–IV bosqichi, dastlabki EAT-10 balli va TVI <18,5 kg/m² aniqlandi (AUC 0,82). Davolashdan keyin xavotir va depressiya meta-tahlillarda keltirilganidan taxminan ikki barobar tez-tez uchraydi. Psixologik korreksiyani o’z ichiga olgan modulli reabilitatsiya bu holatlarni kamaytiradi va hayot sifatini klinik jihatdan ahamiyatli darajada yaxshilaydi. III–IV bosqichdagi, yaqqol disfagiyali va tana vazni yetishmaydigan bemorlarga yanada intensiv rejim kerak.
Kalit so’zlar: og’iz bo’shlig’i saratoni, og’iz-halqum saratoni, xavotir, depressiya, hayot sifati, psixologik reabilitatsiya, prediktorlar.
First page
607
Last page
613
For citation:Rizayev J.A., Alimov J.M. - OG’IZ BO’SHLIG’I VA OG’IZ-HALQUM SARATONIDA REABILITATSIYA NATIJASINI BELGILOVCHI OMILLAR: PSIXOEMOTSIONAL HOLAT VA HAYOT SIFATINI TAHLIL QILISH//New Day in Medicine 10(96)2026 607-613 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/10-96-2026
ADABIYOTLAR RO’YXATI
- Aaronson N.K., Ahmedzai S., Bergman B., et al. The European Organization for Research and Treatment of Cancer QLQ-C30: a quality-of-life instrument for use in international clinical trials in oncology. J Natl Cancer Inst. 1993;85(5):365–376.
- Alimov J.M., Rizayev J.A. Og’iz bo’shlig’i va og’iz-halqum saratoni bilan og’rigan bemorlarda kompleks davolashdan keyingi funksional va nutritiv buzilishlarni modulli individuallashtirilgan reabilitatsiya qilish samaradorligi.
- Bjordal K., de Graeff A., Fayers P.M., et al. A 12-country field study of the EORTC QLQ-C30 (version 3.0) and the head and neck cancer specific module (EORTC QLQ-H&N35) in head and neck patients. Eur J Cancer. 2000;36(14):1796–1807.
- Bray F., Laversanne M., Sung H., et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229–263.
- Faller H., Schüler M., Richard M., et al. Effects of psycho-oncologic interventions on emotional distress and quality of life in adult patients with cancer: systematic review and meta-analysis. J Clin Oncol. 2013;31(6):782–793.
- Jimenez-Labaig P., Aymerich C., Braña I., Rullan A., Cacicedo J., González-Torres M.A., Harrington K.J., Catalan A. A comprehensive examination of mental health in patients with head and neck cancer: systematic review and meta-analysis. JNCI Cancer Spectr. 2024;8(3). https://doi.org/10.1093/jncics/pkae031
- Laupacis A., Sackett D.L., Roberts R.S. An assessment of clinically useful measures of the consequences of treatment. N Engl J Med. 1988;318(26):1728–1733.
- Muscaritoli M., Arends J., Bachmann P., et al. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer. Clin Nutr. 2021;40(5):2898–2913.
- Northouse L.L., Katapodi M.C., Song L., et al. Interventions with family caregivers of cancer patients: meta-analysis of randomized trials. CA Cancer J Clin. 2010;60(5):317–339.
- Osborn R.L., Demoncada A.C., Feuerstein M. Psychosocial interventions for depression, anxiety, and quality of life in cancer survivors: meta-analyses. Int J Psychiatry Med. 2006;36(1):13–34.
file
download