24 -9 (95) 2026 - Алимова Г.А. - КЕКСА ЁШДАГИ БЕМОРЛАРДА ШИФОХОНАДАН ТАШҚАРИ ПНЕВМОНИЯНИНГ АТИПИК КЛИНИК КЕЧИШИ ВА ЭРТА ДИАГНОСТИКА МУАММОЛАРИ
КЕКСА ЁШДАГИ БЕМОРЛАРДА ШИФОХОНАДАН ТАШҚАРИ ПНЕВМОНИЯНИНГ АТИПИК КЛИНИК КЕЧИШИ ВА ЭРТА ДИАГНОСТИКА МУАММОЛАРИ
Алимова Г.А. - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти
Резюме
Долзарблиги. Кекса ёшдаги беморларда шифохонадан ташқари пневмония (ШТП) кўпинча атипик клиник кечим билан намоён бўлиб, бу эрта ташхис қўйишни қийинлаштиради ва даволашни бошлашни кечиктиради. Мақсад. Кекса ёшдаги беморларда ШТП нинг атипик клиник кечиши хусусиятлари ва эрта диагностика муаммолари тўғрисидаги замонавий адабиёт маълумотларини умумлаштириш. Материал ва усуллар. PubMed/MEDLINE ва Google Scholar маълумотлар базаларида «community-acquired pneumonia», «elderly», «atypical presentation», «delayed diagnosis», «frailty» калит сўзлари бўйича 2016–2026 йиллар оралиғидаги нашрлар таҳлил қилинди. Натижалар. Кўрсатилдики, кекса беморларда ШТП кўпинча классик респиратор симптомлар (иситма, йўтал, кўкрак қафасидаги оғриқ) нинг йўқлиги ёки кучсиз ифодаланганлиги билан кечади, дебют эса чалғиш, умумий заифлик, жисмоний фаолликнинг пасайиши ёки мавжуд сурункали касалликларнинг декомпенсацияси кўринишида бўлиши мумкин. Бундай атипик кечим ташхис қўйишнинг кечикишига ва даволашни ўз вақтида бошламасликка олиб келади. Функционал ҳолат ва заифлик (frailty) даражаси клиник кўринишнинг ифодаланганлигига ва прогнозга сезиларли таъсир кўрсатади. Хулоса. Кекса ёшдаги беморларда ШТП нинг атипик кечиши шифокорларнинг ушбу ёш гуруҳида пневмонияга нисбатан юқори клиник огоҳлигини, шунингдек, диагностик алгоритмларга функционал ва когнитив кўрсаткичларни киритишни тақозо этади.
Калит сўзлар: шифохонадан ташқари пневмония; кекса ёш; атипик кечим; эрта диагностика; заифлик синдроми.
First page
179
Last page
182
For citation:Алимова Г.А. - КЕКСА ЁШДАГИ БЕМОРЛАРДА ШИФОХОНАДАН ТАШҚАРИ ПНЕВМОНИЯНИНГ АТИПИК КЛИНИК КЕЧИШИ ВА ЭРТА ДИАГНОСТИКА МУАММОЛАРИ//New Day in Medicine 9(95)2026 179-182 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/9-95-2026
АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ
- Cillóniz C, Ceccato A, San Jose A, Torres A. Clinical management of community acquired pneumonia in the elderly patient. Expert Rev Respir Med. 2016;10(11):1211-1220. doi:10.1080/17476348.2016.1240037.
- Aliberti S, Dela Cruz CS, Amati F, Sotgiu G, Restrepo MI. Community-acquired pneumonia. Lancet. 2021;398(10303):906-919. doi:10.1016/S0140-6736(21)00630-9.
- Metlay JP, Waterer GW, Long AC, Anzueto A, Brozek J, Crothers K, et al. Diagnosis and treatment of adults with community-acquired pneumonia: an official clinical practice guideline of the American Thoracic Society and Infectious Diseases Society of America. Am J Respir Crit Care Med. 2019;200(7):e45-e67. doi:10.1164/rccm.201908-1581ST.
- Karki L, Khadka M, Joti S, et al. Community-acquired pneumonia among elderly patients admitted to the Department of Medicine in a Tertiary Care Centre: a descriptive cross-sectional study. JNMA J Nepal Med Assoc. 2023;61(262). doi:10.31729/jnma.8202.
- Cillóniz C, Rodríguez-Hurtado D, Torres A. Characteristics and management of community-acquired pneumonia in the era of global aging. Med Sci (Basel). 2018;6(2):35. doi:10.3390/medsci6020035.
- Jones BE, Ramirez JA, Oren E, Soni NJ, Sullivan LR, Restrepo MI, et al.; American Thoracic Society Assembly on Pulmonary Infections and Tuberculosis. Diagnosis and management of community-acquired pneumonia: an official American Thoracic Society clinical practice guideline. Am J Respir Crit Care Med. 2026;212(1):24-44. doi:10.1164/rccm.202507-1692ST.
- Vaughn VM, Dickson RP, Horowitz JK, Flanders SA. Community-acquired pneumonia: a review. JAMA. 2024;332(15):1282-1295. doi:10.1001/jama.2024.14796.
- Luo X, Yuan Q, Li J, Wu J, Zhu B, Lv M. Alterations in the prevalence and serotypes of Streptococcus pneumoniae in elderly patients with community-acquired pneumonia: a meta-analysis and systematic review. Pneumonia (Nathan). 2025;17(1):5. doi:10.1186/s41479-025-00156-0.
- Han X, Zhou F, Li H, Xing X, Chen L, Wang Y, et al. Effects of age, comorbidity and adherence to current antimicrobial guidelines on mortality in hospitalized elderly patients with community-acquired pneumonia. BMC Infect Dis. 2018;18:192. doi:10.1186/s12879-018-3098-5.
- Charlson ME, Pompei P, Ales KL, MacKenzie CR. A new method of classifying prognostic comorbidity in longitudinal studies: development and validation. J Chronic Dis. 1987;40(5):373-383. doi:10.1016/0021-9681(87)90171-8.
- Song Y, Wang X, Lang K, Wei T, Luo J, Song Y, Yang D. Development and validation of a nomogram for predicting 28-day mortality on admission in elderly patients with severe community-acquired pneumonia. J Inflamm Res. 2022;15:4149-4158. doi:10.2147/JIR.S369319
file
download