35 -9 (95) 2026 - C. Каримова, М.А. Абдуллаева - ЖИГАР КАСАЛЛИКЛАРИДА БАДАНДАГИ ТОШМАЛАРНИНГ ПАТОГЕНЕЗИ: ЗАМОНАВИЙ ҚАРАШЛАР
ЖИГАР КАСАЛЛИКЛАРИДА БАДАНДАГИ ТОШМАЛАРНИНГ ПАТОГЕНЕЗИ: ЗАМОНАВИЙ ҚАРАШЛАР
C. Каримова, М.А. Абдуллаева - Абу али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти
Резюме
Жигар организмда моддалар алмашинуви, детоксикация, оқсиллар синтези, гормонлар метаболизми ва ўт кислоталари айланишини таъминловчи муҳим аъзодир. Жигар фаолияти бузилганда патологик жараёнлар нафақат ички аъзоларда, балки терида ҳам турли клиник белгилар билан намоён бўлади. Жигар касалликларида тери қичишиши, сарғайиш, пальмар эритема, «ўргимчаксимон» ангиомалар, гиперпигментация, ксантомалар, петехия ва экхимозлар, шунингдек тирноқ ўзгаришлари кузатилиши мумкин. Мазкур мақолада жигар касалликларида теридаги ўзгаришларнинг патогенетик механизмлари, айниқса холестаз, билирубин алмашинувининг бузилиши, гормонал дисбаланс, портал гипертензия, қон ивиш тизимидаги ўзгаришлар ва иммунологик механизмлар таҳлил қилинди. Замонавий адабиётлар таҳлили холестатик қичишишда autotaxin–lysophosphatidic acid (ATX–LPA) тизими, теридаги сезувчи нерв толалари ва MRGPRX4 рецепторларининг муҳим аҳамиятини кўрсатмоқда. Тери белгилари айрим ҳолатларда жигар касаллигининг биринчи клиник белгиси бўлиши мумкин.
Калит сўзлар: жигар касалликлари, тери, тошма, қичишиш, холестаз, билирубин, сарғайиш, пальмар эритема, spider angioma, ксантома, цирроз, патогенез.
First page
252
Last page
258
For citation:C. Каримова, М.А. Абдуллаева - ЖИГАР КАСАЛЛИКЛАРИДА БАДАНДАГИ ТОШМАЛАРНИНГ ПАТОГЕНЕЗИ: ЗАМОНАВИЙ ҚАРАШЛАР//New Day in Medicine 9(95)2026 252-258 https://newdayworldmedicine.com/en/new_day_medicine/9-95-2026
АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ
- Hussain I, Ahmed M, Shukla S. Cutaneous manifestations of common liver diseases. J Clin Exp Hepatol. 2012;2(2):128–134. DOI: 10.1016/S0973-6883(12)60104-4.
- Martínez Jiménez S. Cutaneous manifestations of liver disease: a narrative review. Cureus. 2024;16(9):e70357. DOI: 10.7759/cureus.70357.
- Beuers U, Kremer AE, Bolier R, Oude Elferink RPJ. Pruritus in cholestasis: facts and fiction. Hepatology. 2014;60(1):399–407. DOI: 10.1002/hep.26909.
- Kremer AE, Beuers U, Oude Elferink RPJ, Pusl T. Pathogenesis and treatment of pruritus in cholestasis. Drugs. 2008;68(15):2163–2182. DOI: 10.2165/00003495-200868150-00006.
- Kremer AE, Martens JJW, Kulik W, Rueff F, Kuiper EM, van Buuren HR, et al. Lysophosphatidic acid is a potential mediator of cholestatic pruritus. Gastroenterology. 2010;139(3):1008–1018.e1. DOI: 10.1053/j.gastro.2010.05.009.
- Kremer AE, Bolier R, van Dijk R, Oude Elferink RPJ, Beuers U. Advances in pathogenesis and management of pruritus in cholestasis. Dig Dis. 2014;32(5):637–645. DOI: 10.1159/000360518.
- Beuers U, Wolters F, Oude Elferink RPJ. Mechanisms of pruritus in cholestasis: understanding and treating the itch. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2023;20(1):26–36. DOI: 10.1038/s41575-022-00687-7.
- Raza A, Younossi ZM. Skin changes in cirrhosis. J Clin Exp Hepatol. 2022;12(4):1215–1224. DOI: 10.1016/j.jceh.2021.12.013.
- Imam MH, Gossard AA, Sinakos E, Lindor KD. Pathogenesis and management of pruritus in cholestatic liver disease. J Gastroenterol Hepatol. 2012;27(7):1150–1158. DOI: 10.1111/j.1440-1746.2012.07109.x.
- Okoruwa ET, Mayo MJ. Cholestatic pruritus: a review of pathophysiology, clinical manifestations, and therapeutic landscape. Clin Liver Dis. 2026;30(3):625–642.
file
download